De Böhm-methode
Kijken door
de ogen van
de mens.
De psychobiografische methode van prof. Erwin Böhm maakt belevingsgerichte zorg tot een werkwijze: met een vaste analyse, een individueel zorgplan en een evaluatie die het hele team kan volgen.
01 Wat het oplevert
Een complete aanpak voor dementiezorg.
Böhm werkt niet alleen voor de bewoner. Het verandert hoe een team naar gedrag kijkt, en wat dat kost.
Een tevredener dagvoor de mens met dementie
Langer actief betrokkenzelf doen wat kan
Minder opvallend gedragzonder medicatie of vrijheidsbeperking
Minder stressvoor zorgverleners
Lagere kostenvoor de organisatie
02 Het uitgangspunt
Ieder mens heeft een eigen normaal.
Dat beeld ontstaat in de eerste 25 tot 30 levensjaren. Bij dementie valt iemand daarop terug. De zorgverlener past zich aan die wereld aan, niet andersom.
Een levenslijn
hier zoeken wij aansluiting
De vormende jaren, tot circa 30. Hier ontstaat ieders eigen beeld van wat normaal is: gewoonten, smaak, manieren om met tegenslag om te gaan.
Vandaag. Bij dementie wordt dat beeld weer de leidraad. Wie het kent, begrijpt gedrag dat anders onbegrijpelijk lijkt.
Het normaliteitsprincipe
Wat voor de een vanzelf spreekt, is voor de ander vreemd. Zorg die aansluit bij iemands eigen normaal geeft rust en een thuisgevoel.
Het omkeerfenomeen
Naarmate dementie vordert, maakt het denken plaats voor het voelen. Niet wat iemand weet, maar wat iemand voelt, wordt de ingang.
Geen rechte lijn
Dementie wordt niet gezien als een rechte lijn naar beneden. Het doel is zelfstandigheid en het voorkomen van hospitalisering.
03 Psychobiografie
Niet de feiten tellen, maar de gevoelens erbij.
De gevoelsbiografie verzamelt het team stap voor stap, met de mens zelf en met familie. Vooral de emotionele geschiedenis tot ongeveer het dertigste jaar bepaalt de behoeften van nu.
Prägungen
vormende indrukken
Wat iemand in de jonge jaren diep heeft geraakt en gevormd.
bijvoorbeeld: een gedekte tafel betekent zondag
Copings
omgaan met tegenslag
Hoe iemand vroeger moeilijke momenten doorkwam. Dat werkt vaak nog steeds.
bijvoorbeeld: eerst de handen uit de mouwen
Tijdsgeest
de wereld van toen
Normen, gewoonten en verhoudingen uit de tijd waarin iemand opgroeide.
bijvoorbeeld: u zeggen tegen de dokter
04 Zeven interactieniveaus
Op welk niveau is iemand bereikbaar?
Böhm beschrijft zeven niveaus, van de volwassen mens tot oercommunicatie. Door het niveau precies te bepalen, kan de zorgverlener beter communiceren en stimulerend werken. Op een goede dag kan iemand een trede hoger staan.
05 Methodisch werken
Een vaste werkwijze voor het hele team.
Veel organisaties werken aan belevingsgerichte zorg, maar missen een bewezen methode. Böhm biedt een cyclus die je meet en bijstelt. Iedereen doet mee, van tuinman tot verpleegkundige.
- 1
Gevoelsbiografie opstellen
- 2
Interactieniveau bepalen
- 3
Gedrag analyseren
- 4
Individueel zorgplan maken
- 5
Meten en bijstellen
en weer opnieuw
06 Persoonsgericht, echt
Wat vaak gebeurt, en wat Böhm vraagt.
Wat vaak gebeurt
Wat Böhm vraagt
Onze eigen beleving projecteren op de bewoner.
De beleving van deze ene mens als uitgangspunt.
Een kamer vol oude spullen uit de kringloop.
Spullen met persoonlijke betekenis, uit iemands eigen leven.
Ontzorgen: alles uit handen nemen.
Activeren: zelf doen wat kan. Ontzorgen pas in de laatste levensfase.
Een biografie die één keer wordt ingevuld.
Biografische informatie die het team voortdurend aanvult.
07 Past bij wat je al doet
Böhm vervangt niets. Het maakt het meetbaar.
De methode sluit aan bij bekende modellen en voegt daar een methodische analyse en een evaluatiekader aan toe.
Wie is Erwin Böhm?
- 1941Geboren in Wenen. Opgeleid vanuit de praktijk als geriatrisch verpleegkundige.
- 1983Het model Reactiverende verpleging volgens Böhm ontstaat.
- 1985Erkenning op een geriatrisch wereldcongres in New York.
- 1990Sindsdien gericht op de theoretische ontwikkeling. ENPP-Böhm heeft het internationale gebruiksrecht.
Veelgestelde vragen
Goed om te weten.
Wat is de Böhm-methode?
De psychobiografische methode van prof. Erwin Böhm is een werkwijze voor de zorg en begeleiding van mensen met dementie en andere cognitieve stoornissen. Je verzamelt de beleefde levensgeschiedenis van iemand, bepaalt op welk niveau hij of zij nog bereikbaar is en stemt de zorg daarop af. Het doel is een tevreden dag, met zoveel mogelijk zelfredzaamheid.
Wat betekent 'eigen normaliteit'?
Ieder mens heeft eigen gewoontes en vanzelfsprekendheden, vooral uit de vroege levensjaren. Bij dementie valt iemand daarop terug. Zorg die aansluit bij die eigen normaliteit voelt vertrouwd en geeft rust.
Voor wie is de Böhm-methode bedoeld?
Voor zorgverleners in de thuiszorg, dagbesteding, kleinschalig wonen en verpleeghuizen, en sinds 2025 ook voor mantelzorgers en vrijwilligers. De methode is niet ingewikkeld, maar vraagt consequent en logisch denken.
Past de Böhm-methode bij belevingsgerichte zorg?
Ja. Böhm vervangt bestaande visies niet, maar geeft ze een vaste analyse en evaluatie, zodat resultaten meetbaar worden. Ze sluit aan bij onder meer belevingsgerichte zorg, validation en Dementia Care Mapping.
Waar in Nederland wordt met Böhm gewerkt?
Zorgboerderij Giersbergen in Drunen werd in 2015 de eerste gecertificeerde Böhm-organisatie van Nederland. Daarna volgden dagverzorgingen, kleinschalige woonvormen en verpleeghuizen.
Zelf leren
werken met Böhm?
Volg de opleiding zelf, of met het hele team.
Dolf BecxTrainer en adviseur
We reageren binnen 3 werkdagen.